การเขียนวิสัยทัศน์

แนวคิดในการพัฒนาโรงเรียน

                โรงเรียนเป็นสถานบันทางสังคมที่มีหน้าที่จัดการศึกษาเพื่อพัฒนานักเรียนให้มีคุณภาพตามที่หลักสูตรฯ กำหนด โดยมุ่งหวังให้ผู้ที่ผ่านระบบการศึกษามีความรู้ มีคุณธรรม สามารถอยู่ในสังคมได้อย่างปกติสุข และสามารถทำงานเป็นผู้ผลักดันให้ระบบสังคม เศรษฐกิจ การเมืองการปกครอง เจริญก้าวหน้าอย่างต่อเนื่อง ภารกิจของสถานศึกษาจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง ยิ่งในสภาวการณ์ปัจจุบันที่สังคมโลกมีการเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว อันเนื่องจากความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีสารสนเทศ การแข่งขันทางเศรษฐกิจเป็นไปอย่างรุนแรง สถานศึกษาซึ่งมีหน้าที่เตรียมและพัฒนาคน จึงจำเป็นต้องปรับเปลี่ยนวิธีคิดและรูปแบบการดำเนินงานอย่างต่อเนื่องให้มีความเป็นเลิศ เพื่อให้สามารถพัฒนาทรัพยากรบุคคลที่มีคุณลักษณะตามที่สังคมต้องการอย่างมีคุณภาพ

การที่จะพัฒนาสถานศึกษาให้มีความเป็นเลิศนั้น ต้องอาศัยปัจจัย องค์ประกอบ และกระบวนการหลายอย่าง ต่อไปนี้คือแนวคิดของข้าพเจ้าเกี่ยวกับการพัฒนาสถานศึกษาเพื่อให้เป็นเลิศ ซึ่งจะกล่าวในประเด็นต่างๆ ดังนี้

1. บทบาทของผู้บริหารต่อการพัฒนาโรงเรียนสู่ความเป็นเลิศ
                ข้าพเจ้าเชื่อมั่นว่า ผู้บริหารโรงเรียนเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญที่สุด ที่จะนำพาสถานศึกษาไปสู่ความเป็นเลิศ เพราะเป็นผู้ที่มีอำนาจสูงสุดในโรงเรียน ผู้บริหารจึงต้องมีความรอบรู้ในการบริหาร มีวิสัยทัศน์ มีความสามารถ มีความรับผิดชอบ ซื่อสัตย์โปร่งใส เอาใจใส่และทุ่มเทให้กับการทำงานอย่างจริงจัง ผู้บริหารที่จะเป็นผู้นำพัฒนาโรงเรียนสู่ความเป็นเลิศ ควรมีลักษณะดังนี้
                1)  ยึดคุณภาพนักเรียนเป็นเป้าหมายสูงสุดในการบริหารสถานศึกษา
                2)  ใช้มาตรฐานการศึกษาของชาติและมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐานเป็นแนวทางในการบริหารจัดการ
                3)  ยึดหลักการบริหารโดยใช้โรงเรียนเป็นฐาน (SBM) เป็นกรอบกำกับการหริหาร
                4)  ยึดหลักธรรมาภิบาล (Good governance) ซึ่งประกอบด้วย หลักคุณธรรม หลักความโปร่งใส หลักการมีส่วนร่วม หลักความรับผิดชอบ และหลักความคุ้มค่า เป็นหลักในการบริหารอย่างต่อเนื่อง ตลอดทั้งมีจรรยาบรรณวิชาชีพบริหาร
                5)  ใช้กระบวนการกลุ่มในการทำงานและแก้ปัญหา เน้นการมีส่วนร่วมของทุกคนที่เกี่ยวข้อง
                6)  พัฒนาโรงเรียนให้เป็นองค์การแห่งการเรียนรู้อย่างแท้จริง มีสมรรถภาพในการจัดการความรู้
                7)  ใช้กรอบแนวทางจากยุทธศาสตร์ชาติ แผนบริหารราชการแผ่นดินของรัฐบาล กฎหมาย ระเบียบแบบแผนที่เกี่ยวข้องในการจัดการศึกษา โดยปรับให้สอดคล้องกับสภาพปัญหา ความต้องการของสถานศึกษา

2. ลักษณะสถานศึกษาที่เป็นเลิศ
                ตามแนวคิดของข้าพเจ้า โรงเรียนหรือสถานศึกษาที่มีความเป็นเลิศนั้นจะต้องมีสังคม บรรยากาศ และสิ่งแวดล้อมที่เอื้ออำนวยให้เป็นโรงเรียนแห่งการเรียนรู้ มีความพร้อมในด้านทรัพยากร วัตถุ เทคโนโลยี งบประมาณ และทรัพยากรบุคคล สามารถจัดการศึกษาได้อย่างดี ทั้งในด้านการบริหารจัดการ และการจัดการเรียนรู้ ทำให้ผู้เรียนมีมาตรฐานสูงตามมาตรฐานกำหนด และได้รับการพัฒนาอย่างครบถ้วนทุกด้าน เป็นคนดี คนเก่ง มีความสุข เป็นโรงเรียนที่สามารถจัดการศึกษาได้สนอง สอดคล้องกับความต้องการของชุมชน เป็นที่ชื่นชมของชุมชน

                ลักษณะสถานศึกษาหรือโรงเรียนที่มีความเป็นเลิศ จะเกี่ยวข้องกับองค์ประกอบต่างๆ ของโรงเรียนทั้งส่วนที่เป็นบริบท (Context) ปัจจัยนำเข้า (Input) กระบวนการ (Process) และผลผลิต (Output หรือ Product) ซึ่งเป็นแนวคิดการใช้องค์ประกอบเชิงระบบ (System Approach) เข้ามาเป็นกรอบการพิจารณา ดังนี้

3. ขั้นตอนการพัฒนาสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศ
                กระบวนการพัฒนาสถานศึกษาสู่ความเป็นเลิศควรมีกระบวนการตามขั้นตอน ดังนี้
                1)  กระตุ้นให้เกิดการปรับปรุง สร้างความตระหนักให้เกิดกับผู้ที่เกี่ยวข้องว่า โลกมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลา งานของโรงเรียนจึงต้องปรับปรุงตลอดเวลา อย่างต่อเนื่อง
                2)  หาความต้องการผู้มีส่วนได้เสีย ศึกษาแผนบริหารราชการแผ่นดิน ยุทธศาสตร์ของกระทรวง สพฐ. และเขตพื้นที่การศึกษา สำรวจความต้องการของชุมชน ผู้ปกครอง เพื่อกำหนดแนวทางพัฒนา
                3)  การประเมินสภาพองค์กร หรือการวิเคราะห์องค์กร (SWOT) ศึกษาและประเมินโรงเรียนตามเกณฑ์คุณภาพการบริหารจัดการภาครัฐ (PMQA; Public Sector Management Quality Award) วิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อนของโรงเรียน
                4)  วางแผนกลยุทธ์ระยะ 4 ปี กำหนดกลยุทธ์ในการบริหาร (Strategic Management) เพื่อประสิทธิภาพและคุณภาพ เพื่อการดำเนินงานในกิจกรรมภารกิจหลักที่สำคัญ สร้างผลงาน สร้างคุณภาพ จากจุดแข็งของโรงเรียน การรวมพลังคน และทรัพยากรเพื่อการสนับสนุนภารกิจบริหารงานอย่างยืดหยุ่น
                5)  วางแผนปฏิบัติการประจำปี แปลงแผนกลยุทธ์สู่การปฏิบัติในรูปงาน โครงการ กิจกรรม              6)  เสริมสร้างศักยภาพในองค์กร ด้วยการจัดหาสื่อ นวัตกรรม วัสดุอุปกรณ์ เพื่อการบริหารจัดการ
                7)  ปฏิบัติตามแผนปฏิบัติการ (Action plan)
                8)  วัดและประเมินผลการดำเนินงาน โดยประเมินตามตัวชี้วัด (KPI) ที่กำหนด
                9)  ปรับปรุงงานอย่างต่อเนื่อง

4.หลักการทำงานเพื่อพัฒนาโรงเรียน
                การที่จะพัฒนาโรงเรียนสู่ความเป็นเลิศ นอกจากจะต้องดำเนินงานตามขั้นตอนดังกล่าวข้างต้นแล้ว ผู้บริหารโรงเรียนยังจำเป็นต้องใช้หลักการทำงานที่สำคัญ ดังนี้
                1)  คำนึงถึงเป้าหมาย คือ เพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีความรู้ คุณธรรม
                2)  ทำงานด้วยความทุ่มเท ทำงานด้วยความรับผิดชอบ (รับผิดและรับชอบในผลงาน)
                3)  การทำงานเชิงรุก อย่างมีระบบ มีแผน มีการหริหารอย่างมีเป้าหมาย ตรวจสอบได้
                4)  การปฏิรูประบบการบริหารงาน ได้แก่
                                - การบริหารงาน มีแผน มีเป้าหมาย ประเมินผลงาน
                                - การบริหารคน ส่งเสริมคนดี คนเก่ง รับผิดชอบ รวดเร็ว
                                - การบริหารเงิน เกิดประโยชน์ ประหยัด ประสิทธิภาพ
                                - การพัฒนาบุคลากร เรียนรู้ร่วมกันอย่างต่อเนื่อง
                5)  การปรับเปลี่ยนวัฒนธรรมการทำงานของโรงเรียน ดังนี้
                    5.1) สร้างวิสัยทัศน์ใหม่ร่วมกัน
                    5.2) สร้างพันธสัญญา ข้อตกลง ในการ
                                - รับผิดชอบในหน้าที่ตามแผนงาน โครงการ โดยการปฏิบัติงานตามตัวชี้วัด (KPI)
                                - พัฒนาตนเองอยู่เสมอ
                                - พัฒนาคุณภาพงานที่รับผิดชอบอย่างต่อเนื่อง

                ซึ่งข้าพเจ้าเชื่อว่า หากดำเนินการพัฒนาตามที่กล่าวมาข้างต้น โดนกระบวนการมีส่วนร่วม ผู้บริหารเป็นผู้นำการเปลี่ยนแปลง กรรมการสถานศึกษาสนับสนุน คอยช่วยเหลือ ตลอดทั้งกำกับติดตาม การที่จะพาไปสู่เป้าหมายปลายทาง คือ “สถานศึกษาที่เป็นเลิศ” ไม่ยากเลย

-----------------------------------------------